Prof. dr. H. J. van de Wijer plaatste de verdienstelijke Dr. Scienc. Berten Pil (geb. Zonnebeke 9 mei 1892), bij zijn afsterven (overl. Mortsel 4 november 1940), op één rij met de toen reeds overleden Grote Vlamingen, Vliebergh, Scharpé, Dosfel, Depla en Persijn… Aan de hand van citaten, brieven, bijdragen, voordrachten, tijdschriften, e.d., wordt ons het leven van deze strijdende en toch weer zo vreedzame Vlaamse geleerde, op een duidelijke manier getekend. Als hoofd van het Vlaamse Studentengild in het kollege te Ieper (1908), als vooraanstaand lid van de hoogstudentenvereniging Amicitia (1911), als oorlogsvrijwilliger (1915-19), als praeses van het K.V.H.V. (1919-20), als inrichter van het bewogen Groot-Nederlands studentenkongres (1920), als stichter of medestichter van de Vlaamse Toeristenbond (1922), de Vlaamse Ingenieursvereniging (1928), het Algemeen Vlaams Oud-hoogstudentenverbond (1936), de Vlaamse chemische vereniging (1939), dé pionier van de Gevaert-Photoprodukten (1920-40), enz… enz…; als wetenschappelijk vorser, als medewerker aan nationale- en internationale wetenschappelijke kongressen (Parijs, Berlijn, London, Dresden, Leipzig); als bezieler, kortom: als Vlaming-van-de-Daad, heeft Pil in zijn al te korte leven zich volledig aan Vlaanderen geschonken. Carlo Gevaert vat de essentie van dit rijke leven, raak en volledig samen: „Zijn geloof en zijn volk, waren de stuwkracht van zijn daden. Zijn leven was één strijd voor Vlaanderen en de Kerk.” De bedoeling van dit werk was niet een tot in de minste details uitgewerkte biografie samen te stellen, doch, de uitzonderlijke verdiensten van Pil zo te situeren, waaruit moge blijken dat een dankbare hulde hem gebracht door een jong en levend Vlaanderen, slechts PLICHT was. Plicht die groeide en openbloeide tot een grandiose hulde te Zonnebeke (W.-Vl.) op 10 mei 1964. Moge de jeugdige Pil het simbool blijven van de jeugd van Vlaanderen; van het jeugdige Vlaanderen! E. B. Eli E. BALDUCK, in 1932 te Schuiferskapelle (W.-Vl.) geboren, studeerde aan de normaalschool te Torhout, werd onderwijzer en volgde verder de lessen aan het Hoger Instituut voor Opvoedkunde te Brugge. Hij werd op drieëntwintigjarige leeftijd schoolhoofd te Zonnebeke, waar hij tot op heden in funktie is. Medewerker aan verscheidene maand- en weekbladen, o.m. over A.B.N., Schilderkunst enz. Schreef in 1961 de novelle De vlucht om de vrijheid (Zonnebeke in het begin van de 14e eeuw). Werkte mee met E.H. Valeer Pil aan het geschiedkundig werk over Zonnebeke, waarvan hij in december 1962 de uitgever werd. Schreef in 1963 Zonnebeke in 625 lijnen. In 1965 verscheen van hem Oorlogsmonumenten en Krijgskerkhoven in het Ieperse. Hij is lid van de heemkundige kringen „Geschied- en Oudheidkundig Genootschap van Roeselare en Ommeland”, „Het Iepers Kwartier” en „Het Zuid-Bulskampveld”. Maakt een studie klaar over de geschiedenis van het lager volksonderwijs in ons land sedert 1830. Stichtte in 1960 te Zonnebeke een der meest bloeiende afdelingen van de Vlaamse Toeristenbond en Vlaamse Automobilistenbond. (J. v. O.)

Eli E. Balduck

Dr. sc. Berten Pil. Jeugd en Plicht