De dromerige en fijngevoelige Woutertje Pieterse groeit op in een kleinburgerlijk Amsterdams milieu waarin weinig ruimte bestaat voor zijn rijke verbeelding en nieuwsgierigheid. Zijn idealen en fantasieën botsen voortdurend met de bekrompen opvattingen van zijn omgeving, zijn familie en de volwassenen die hem proberen op te voeden. Door Woutertjes belevenissen en gedachtenwereld schetst Multatuli zowel een levendig portret van een opgroeiende jongen als een satirische kritiek op opvoeding, godsdienst, maatschappelijke conventies en burgerlijke zelfgenoegzaamheid. Het verhaal ontstond oorspronkelijk als onderdeel van Multatuli's Ideeën en groeide later uit tot een zelfstandige klassieker van de Nederlandse literatuur.