Het boek Opstellen over inkomensverdeling, sociale zekerheid en sociaal beleid van Herman Deleeck is opgebouwd als een verzameling thematische essays waarin de auteur de fundamenten en werking van de Belgische welvaartsstaat analyseert vanuit een sociaalwetenschappelijk perspectief. In de verschillende bijdragen wordt eerst ingegaan op de problematiek van inkomensverdeling en de manier waarop primaire inkomens uit arbeid en kapitaal in de samenleving tot stand komen en ongelijk verdeeld zijn, waarna wordt onderzocht hoe herverdelingsmechanismen via belastingen en sociale transfers deze ongelijkheden trachten te corrigeren. Vervolgens verschuift de focus naar de sociale zekerheid, waarbij de opbouw, doelstellingen en institutionele structuur van stelsels zoals pensioenen, ziekteverzekering, werkloosheidsuitkeringen en gezinsbijslagen worden besproken, met bijzondere aandacht voor hun effectiviteit en de mate waarin ze verschillende sociale groepen daadwerkelijk bereiken. In een verdere reeks beschouwingen analyseert Deleeck het sociaal beleid als geheel, waarbij de rol van de overheid, de spanning tussen universalistische en selectieve benaderingen en de effecten van beleidskeuzes op armoede en ongelijkheid centraal staan. Doorheen de essays komt ook zijn bekende kritische concept van het Mattheüseffect aan bod, waarbij sociale voordelen vaak sterker terechtkomen bij reeds beter gesitueerde groepen. Het geheel vormt zo een theoretisch en empirisch onderbouwde reflectie op de ontwikkeling, doelmatigheid en rechtvaardigheid van het sociale zekerheidsstelsel in België in de context van de naoorlogse welvaartsstaat.