VOORWOORD Het is de bedoeling van dit plaatwerk over voor- en vroeghistorische vondsten, om uit eenige voorbeelden te laten zien, hoe rijk dit bijna niet bekende, maar toch niet minder belangrijke gedeelte van onze geschiedenis wel is. Daarbij is niet getracht een volledige, streng wetenschappelijke verzameling van vondsten te geven. Wel om de belangstelling te wekken door eenige van de mooiste voorwerpen te laten zien uit tijden van voor en eenige honderden jaren na het begin onzer jaartelling. Bij het samenstellen van dit boek en ter verkrijging van de noodige foto's, voor zoover deze niet door ons zelf gemaakt konden worden, ondervonden we groote medewerking van vele personen en instellingen. Van het Biologisch-Archeologisch Instituut te Groningen ontvingen we, met het recht tot publicatie, eenige opnamen van opgravingen en oude voorwerpen uit het Noordelijk gedeelte van ons land benevens eenige reconstructieteekeningen van terpen en grafheuvels. Ondanks de vele moeilijkheden, die deze tijd nu eenmaal met zich mee brengt, daar de waardevolste voorwerpen alle in veiligheid gebracht zijn, was het ons mogelijk, in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden, dank zij de welwillendheid van den directeur, Dr. W. D. van Wijngaarden, de belangrijkste oudheden opnieuw te fotografeeren, hetgeen door ons op hoogen prijs werd gesteld. Voor de samenstelling van den tekst konden wij dankbaar gebruik maken van den raad en de deskundige adviezen van Dr. F. C. Bursch, conservator aan het Rijksmuseum van Oudheden en tevens directeur van het Rijksbureau. INHOUD: Bij den tweeden druk Bij den derden druk Voorwoord Inleiding Klimaat en bodemgesteldheid van voor- en vroeghistorische tijden. Plantengroei en Dierenwereld Overzichtstabel van de geschiedkundige ontwikkeling na den ijstijd De oudste bewoners van ons land. — De steentijd De wortels van ons volk — De jong-steentijd De gouden tijd van het Noorden — De bronstijd Het ijzeren tijdperk — De urnenvelden Luctor et Emergo — Friezen en Bataven De strijd tegen het Zuiden Germanen veroveren de wereld Slotwoord Geraadpleegde werken, tijdschriften Afbeeldingen

W.F. van Heemskerck Düker P. Felix

Wat aarde bewaarde: Vondsten uit onze vroegste geschiedenis