Eten en drinken is voor alles een eerste levensvereiste. Van oudsaf groeide de keuken uit tot het voornaamsle centrum van het huis en voor het huisgezin. Wie dit wenst, kan doordringen in bet verleden en de vele oude schilderijen en prenten onderzoeken, die vooral vanaf de 16de eeuw de keukenweelde bij onze voorouders ontsluieren. Meteen verrast ons een drievoudige overvloed : de indrukwekkende getalsterkte van bedrijvig keukenpersoneel, de kleurige verscheidenheid van de tentoongestelde spijzen, de aanzienlÿke « baterie» van deugdelijk keukengereedschap. De levensomstandigheden warenv roeger niet voor eenieder gelijk. Ze zijn het thans ook niet! De keuken van patricier, burger, werkman en landbouwer bleef van overouds tot heden ten dage verschillen. Maar in alle lagen van de bevolking beschouwde men de keuken als de levenscentrale, waar de huisvrouw als opperste heerseres regeerde. Kon een eenvoudige levenswijze haar taak wat verlichten, de keukenbedrijvigheid nam toch dagelijks een heel stuk van de huishoudelijke uurrooster in beslag. Tot voor de recente electrificatie van de huishoudartikelen heerste in de keuken een opvallend conservatisme in verband met oude kookgewoonten en oud gereedschap. Het onderzoek van ons keukenverleden openbaart zich als een weldoende pelgrimstocht «naar eigen haard en aard» en een aangename vakantiereis doorheen een weinig bekend landschap. Het overzicht dat hier volgt, behandelt noodzakelijk beknopt : de oud-Vlaamse keuken naar inrichting en gereedschap, de gedekte tafel en het tafelgerief door de eeuwen heen, de wonderbare historie van spijs en drank in vroegere tijd, de kookkunst met haar geheimzinnige recepten en spijskaarten.

Hervé Stalpaert

Oudvlaamse keuken en kookkunst. Historie en folklore