Organische chemie (chemie der koolstofverbindingen)

Numéro d'article 10125464

VOORREDE. Voor dit tweede deel zal een kort woord voldoende zijn. De organische chemie met haar geordend stelsel van structuurformules levert voor beginnende leerlingen het gevaar op de structuurformules op zich zelf, afgescheiden van de feiten, die zij vertegenwoordigen, te veel op den voorgrond te brengen en als algebraïsche formules uit elkander af te leiden. Men laat reacties op papier verloopen, die wel in een algemeen schema passen, doch in de werkelijkheid niet of zeer onvolledig en met tal van bijreacties plaats vinden. Wij hebben daarom getracht het schematische te vermijden, steeds feiten en reacties voorop te stellen en te doen uitkomen, dat de structuurformules alleen waarde hebben ter uitdrukking en verklaring der reacties en uit reacties voortkomen. Groote zorg is daarom aan de ontwikkeling der structuurformules besteed; zij zijn slechts daar gegeven en gebruikt, waar zij noodig waren. De physische chemie bewijst in dit deel soortgelijke diensten als in het eerste. Zij wordt alleen daar ter sprake gebracht, waar de feiten er op eenvoudige wijze door opgehelderd kunnen worden. Zoo ook in de anorganische chemie, waar o.a. de ionen eerst aan de orde kwamen bij de behandeling der metalen, omdat de voornaamste werkingen bij de metalloiden geen ionen-reacties zijn; omdat daarbij de affiniteit en niet de electriciteit de groote rol speelt. Om aan dit deel niet te grooten omvang te geven en toch het technische gedeelte niet te verwaarloozen en den leerling gelegenheid te geven, ook van minder belangrijk te achten stoffen en reacties kennis te nemen, hebben wij de kleine letter moeten invoeren. Het is echter geenszins de bedoeling, alles wat het boek bevat ter behandeling op de les aan te bieden. Als aanhangsel vindt men in dit deel de bepaling der atoomgewichten en het periodieke stelsel der elementen. Het is ons gebleken, dat velen het laatste ongaarne in een leerboek missen. Utrecht en 's Hertogenbosch. DE SCHRIJVERS. INHOUD. Inleiding EERSTE GEDEELTE. Bepalingen betreffende de algemeene eigenschappen der koolstofverbindingen HOOFDSTUK I. Analyse der koolstofverbindingen. Afleiding der formules. Physische constanten § 1. Koolstof. — § 2. Qualitatief onderzoek der koolstofverbindingen. — § 3. Quantitatieve analyse der koolstofverbindingen. Elementair-analyse. — § 4. Afleiding der chemische formule. — § 5. Physische constanten. TWEEDE GEDEELTE. Bijzondere eigenschappen der koolstofverbindingen. AFDEELING I. Aliphatische verbindingen of vetlichamen HOOFDSTUK II. Verzadigde koolwaterstoffen van de reeks CnH2n+2. Paraffinen § 6. Methaan. — § 7. Aethaan. — § 8. Hoogere termen van de reeks. HOOFDSTUK III. Alcoholen van de reeks CnH2n+2O § 9. Structuur en kenmerken der alcoholen. — § 10. Methylalcohol. — § 11. Aethylalcohol. Wijngeest. — § 12. Propylalcohol. — § 13. Butylalcohol en hoogere termen. HOOFDSTUK IV. Esters § 14. Esters. HOOFDSTUK V. Aethers § 15. Aethyl- en methylaethylaether. HOOFDSTUK VI. Aldehyden en ketonen § 16. Structuur en eigenschappen van aldehyden en ketonen. — § 17. Formaldehyde. — § 18. Aceetaldehyde. — § 19. Aceton. — § 20. Gesubstitueerde aldehyden en ketonen. Chloroform, bromoform, iodoform. HOOFDSTUK VII. Zuren van de reeks CnH2nO2 § 21. Structuur der zuren. — § 22. Mierenzuur. — § 23. Azijnzuur. — § 24. Hoogere termen van de reeks. HOOFDSTUK VIII. Alcoholen van de reeks CnH2n+2O2, CnH2n+2O3 en CnH2n+2O6 § 25. Glycolen. — § 26. Glycerine. — § 27. Vetten. — § 28. Manniet, dulciet en sorbiet. HOOFDSTUK IX. Aldehyd- en ketonalcoholen. Koolhydraten § 29. Nomenclatuur. Indeeling. — § 30. Glucose of druivensuiker. — § 31. Fructose of vruchtensuiker. — § 32. Rietsuiker of saccharose. — § 33. Lactose. Melksuiker. — § 34. Maltose, moutsuiker. — § 35. Raffinose. — § 36. Glucosiden. — § 37. Zetmeel, amylum. — § 38. Gommen. — § 39. Cellulose. HOOFDSTUK X. Tweebasische Zuren § 40. Tweebasische zuren van de reeks CnH2n-2O4. Oxaalzuur, malonzuur, barnsteenzuur. HOOFDSTUK XI. Oxyzuren. Alcoholzuren § 41. Eenbasische oxyzuren van de reeks CnH2nO3. Koolzuur, glycolzuur, melkzuur. — § 42. Tweebasische oxyzuren van de reeks CnH2n-2O5. — § 43. Driebasische oxyzuren van de reeks CnH2n-4O7. — § 44. Tweebasische dioxyzuren van de reeks CnH2n-2O6. HOOFDSTUK XII. Quantitatieve bepaling der stikstof § 45. Quantitatieve bepaling der stikstof. HOOFDSTUK XIII. Amiden, ammoniumbasen en amidozuren § 46. Aminen. — § 47. Amidozuren. HOOFDSTUK XIV. Zuuramiden § 48. Zuuramiden. HOOFDSTUK XV. Cyaanverbindingen en nitrillen § 49. Cyaan. — § 50. Cyaniden. — § 51. Complexe zouten van het cyaan. — § 52. Cyaanzuur en sulfocyaanzuur. — § 53. Nitrillen. HOOFDSTUK XVI. Nitrolichamen § 54. Nitrolichamen. HOOFDSTUK XVII. Onverzadigde koolwaterstoffen van de reeks CnH2n. Aethyleenreeks § 55. Aethyleen. — § 56. Hoogere termen der reeks. — § 57. Samengestelde onverzadigde verbindingen met één of meer dubbele bindingen. Aliphatische en cyclische terpenen. Kamfers. Reukstoffen. Caoutchouc en guttapercha. HOOFDSTUK XVIII. Koolwaterstoffen van de reeks CnH2n-2 § 58. Acetyleen. AFDEELING II. Aromatische verbindingen. HOOFDSTUK XIX. Koolwaterstoffen van de reeks CnH2n-6 § 59. Eigenschappen en structuur van benzol. — § 60. Hoogere homologen van benzol. — § 61. Steenkoolgas. Teer. HOOFDSTUK XX. Substitutieproducten van benzol § 62. Monobroombenzol. — § 63. Benzolsulfonzuur. — § 64. Phenolen. — § 65. Nitrobenzol. — § 66. Amidobenzol of aniline. HOOFDSTUK XXI. Derivaten van toluol en xylol Derivaten van toluol, C6H5-CH3 § 67. Substitutie in de kern. — § 68. Substitutie in de zijketen. — § 69. Substitutie in kern en zijketen tegelijk. Derivaten van xylol C6H4(CH3)2 § 70. Phthaalzuur en phtaleïnen. HOOFDSTUK XXII. Naphtaline en anthraceen § 71. Naphtaline en anthraceen. HOOFDSTUK XXIII. Pyridine. Alkaloïden § 72. Pyridine. — § 73. Alkaloïden. HOOFDSTUK XXIV. Eiwitachtige lichamen § 74. Eiwitachtige lichamen. AANHANGSEL. Bepaling van de atoomgewichten Het periodieke stelsel der elementen