De verteller in Ontaarde cirkels droomt zich een hemelse kloostergalerij waar hij een van de monniken is die hoofdeloos over de plavuizen wandelen. Aan de vermoedelijk in het aangrenzende klooster wonende monniken doet hij verslag van de wereld zoals die er in zijn ‘hoofd’ uitziet. Het resultaat is een litanie die bestaat uit droombeelden, utopieën, ‘diofantische vergelijkingen’ en jeugdherinneringen. Ze betreffen de structuur van het heelal, de sanitaire voorzieningen op de camping waar de dromer bivakkeert of problemen bij het opvouwen van damesslipjes. Ogenschijnlijk springen deze gebeurtenissen van de hak op de tak, maar meer en meer blijkt alles op de juiste plaats te staan: ‘dat toeval, dat is er per slot van rekening niet voor niets’. De elementenleer van Empedokles wordt in verband gebracht met de diverse mogelijkheden om te sterven, c.q. zich van het stoffelijk overschot te ontdoen. Aangezien begraven (aarde) en cremeren (vuur) al in zwang zijn, filosofeert de verteller over twee andere mogelijkheden: het grondwater en de vervluchting. Ontaarde cirkels is een raadselachtige en intrigerende roman vol verrassende ideeën en is een tegendraadse versmelting van fictie, wiskunde en filosofie.

Johan Schaafsma

Ontaarde cirkels