Magie der zintuigen: Nieuwe ontdekkingen in het rijk der dieren

Numéro d'article 10125559

Een fascinerend boek, dat mensen van wetenschap en algemeen ontwikkelde lezers gelijkelijk boeit en versteld doet staan. De snelle ontwikkeling der techniek uit de laatste jaren heeft aan het licht gebracht dat dieren taken vervullen en functioneren op een wijze en met een efficiëntie, die menselijke prestaties in de schaduw stellen. Onvermoede mogelijkheden doen zich voor. Voor de eerste maal krijgen wij er begrip van, dat onze zintuigen helemaal niet zo natuurlijk zijn, maar eerder magisch. Het feit dat de hersenen van de ons omringende wereld ‘beelden’ vormen, is een nauwelijks te bevatten topprestatie van de zenuwen. Kikkers, bijen en diepzeevissen blijken de wereld om hen heen echter volstrekt anders te ‘zien’. Dieren ‘zien’ ook magnetische velden, infrarood, ultraviolet en gepolariseerd licht. Dieren ‘horen’ beelden, ruiken kilometers ver, voelen lang te voren of er een aardbeving komt, schreeuwen onhoorbaar voor het menselijk oor, en vinden hun weg op het kompas van de zon en de sterren. Honderden van deze nieuwe ontdekkingen, als resultaat van internationale wetenschappelijke samenwerking, zijn hier op voor brede kring bevattelijke wijze in hun grote samenhangen bijeengebracht. Van dit grote wetenschappelijke avontuur waarvan de mogelijkheden onafzienbaar lijken te zijn en dat beslissend is voor onze voorstelling van de aard der dingen, vertelt dit boek, dat hiermede tevens de basis laat zien voor een zich stormachtig ontwikkelende toekomst. Inhoud Het laboratorium van de schepping ‘Mislukt instrument’ van de natuur: het oog — Het probleem van het zien Geestverschijningen als wetenschappelijke proefneming — Experimenten met de oogappel Een computer in het menselijk oog — Het bedieningscentrum Elektrische impulsen worden naar de hersenen gevoerd — De weg van de zenuwprikkels Meeluisteren met het radioverkeer van de zenuwen — Hoe het beeld in de hersenen wordt gevormd Het elektronisch kikvorsoog — Technische nabootsing van zenuwstelsels Wezens, die alleen maar lichtvlekken zien — Lichtgevende diepzeevissen Levende zoeklichten op 1000 meter onder de zeespiegel — Lichtgevende inktvissen Lichtgevende reuzencirkels op tropische zeeën — Lichtgevende eencelligen Lichtreclame bij de bruidsvlucht — Lichtgevende insecten ‘De lichtdynamo’ van de glimwormen — Biochemie van de lichtgevende stoffen Eén oog van duizend ogen — Het facetoog Ogen als lichtmeters — Het enkelvoudige oog Bestond er een ‘derde oog’? — Het voorhoofdsoog Schelpen zouden letters kunnen lezen — ‘Zien’ zonder ogen Onder de glans van de regenboog — Het kleuren zien Hoe ziet het oog kleuren? — Fysiologie van de kleurgevoeligheid Onze wereld kan er ook anders uitzien — Zien van ultraviolet licht Het ‘derde oog’ van de ratelslang — Zien van infrarood licht Wandluizen zijn gevoeliger dan mensen — Gevoel voor warmte en koude Hitte, die men voor koude houdt — Prikkeling van zenuwen door temperaturen Springlevend ondanks 271 graden onder nul — De lievelingstemperatuur De thermostaat in de mens — Regeling van de lichaamstemperatuur tot een constante warmte Zeer levendig op de grens van het leven — De aanpassing aan de omgeving van ‘koudbloedige’ dieren Lichamelijke kwalen berusten op verbeelding — Gewaarwording van pijn Het lichamelijk voorbeeld van psychische beïnvloeding — Prikkelgeleiding van de wond naar de hersenen en de misleiding Ultraschall tegen een fantoom — Operaties om pijnen te verlichten Een Münchhausenverhaal werd werkelijkheid — Hebben insecten gevoel voor pijn? Het reukwonder, de hond — Topprestaties van het reukzintuig Dieren als detectives — Voeder-lokstoffen De ‘wichelroede’ van de sluipwesp — Lokstoffen om eieren te leggen Steeds de neus achterna — Lokstoffen naar de geboorteplek Dictatuur van de liefdesgeuren — Seksuele lokstoffen Een kannibaal met vrees voor eigen misdaad — Schrik- en waarschuwingsstoffen Ook dieren bepalen hun staatsgrenzen — Het markeren van eigendommen Mieren laten geuren spreken — Berichtstoffen Dwergen worden in reuzen veranderd — Reukstoffen, die de lichaamsbouw veranderen Nog steeds onbereikbaar: een kunstmatige neus — Fysiologie van de reuk: een probleem Goed van smaak is bijzaak — De smaakzintuigen De nachtelijke ultra-sonore geluizenoorlog — Aanpassingsmogelijkheden van acustische zintuigen Vissen, die als leeuwen brullen — Geluidssignalen in de wereld onderwater Van gehoorsteentje tot menselijk oor — De functie van acustische zintuigen Apparaten leren woorden — Het probleem van taalherkenning Dieren als voorspellers van aardbevingen? — Vibratie-zintuigen Dieren meten tot op een tiende millimeter nauwkeurig — De tastzintuigen Vliegen hebben een snelheidsmeter — Gevoel voor windsnelheid en -richting Meelopers oriënteren zich anders — Gevoel voor zwaartekracht en evenwicht De oorzaken van vraatzucht — Gevoel van honger en verzadiging Hoeveel zintuigen zijn er? — Een beetje systematiek Indrukken uit een geëlektriseerde wereld — Het elektrisch zintuig Recordprestaties van wereldreizigers onder de vogels — De vogeltrek Het geheim van Moby Dick — Trekroutes van walvissen en vissen Vlinders steken wereldzeeën over — Trekroutes van insecten Wegwijzers naar verre reisdoelen — Het zonmekompas De bijenhemel heeft patronen — Het waarnemen van gepolariseerd licht Het raadsel postduif — Astronomische navigatie door vogels De sterren als wegwijzers — Astronomische navigatie bij nacht Het onbegrijpelijke — Het magnetisch zintuig Bronvermelding