Jacob Van Artevelde

Numéro d'article 10217298

Dit specifieke exemplaar van Jacob van Artevelde, in 1857 uitgegeven door de Antwerpse firma Van Dieren en Comp. als "Tweede uitgaef", is een fascinerend bibliografisch curiosum dat de pragmatiek van de 19e-eeuwse Vlaamse boekdrukkerij illustreert. Het betreft een zogenaamde "gecomprimeerde" volkseditie, waarbij de oorspronkelijke drie delen zijn teruggebracht naar een compacter formaat om de toegankelijkheid voor de opkomende burgerij te vergroten. De uitgave valt op door een uitgebreide voorrede van 22 pagina's, maar de meest radicale ingreep vindt plaats op pagina 232 van het tweede deel. Hier breekt de romanvertelling abrupt af met de onheilspellende metafoor van de "lichtworm die slechts glinstert als de duisternis komt". In plaats van de uitgebreide, dramatische moordscène uit de eerste druk, kiest deze editie voor een historisch "Kort Vervolg". Dit vervolg slaat een brug naar de dood van Jacobs zoon, Philips van Artevelde, en kadert de gebeurtenissen binnen de politieke "strekking" van de Vlaamse ontvoogding. De technische afwerking van het boek is typerend voor de efficiëntie van uitgever Van Dieren: de mysterieuze paginasprong van pagina 241 naar pagina 143 bij de "Bewysstukken" is het gevolg van katern-substitutie. De drukker hergebruikte hierbij reeds gezette loden tekstblokken van de historische documenten uit een ander werk om kosten te besparen. De sobere bruine kartonnen band met vergulde ornamenten en de markering "1-2" op de rug bevestigen dat dit een robuust gebruiksboek was, bedoeld om de lezer zowel literair genot als een gedegen geschiedenisles te bieden. Het is daarmee een uniek hybride document: half roman, half historisch dossier, dat exact de tijdsgeest van het Vlaanderen van 1857 weerspiegelt. Exemplaar van de eerste grote "volksgolf" van Conscience's werk. Het is een boek dat niet voor de rijke elite in hun salons was gemaakt, maar voor de opkomende Vlaamse middenklasse die in 1857 hunkerde naar een betaalbare manier om hun eigen geschiedenis te lezen. De sobere kartonnen band en de "slordige" maar efficiënte paginering zijn de stille getuigen van een uitgever die de Vlaamse literatuur voor het eerst op grote schaal verspreidde. Een echt curiosum: een roman die halverwege een geschiedenisles wordt, gedrukt in een jaar dat de Vlaamse letterkunde definitief doorbrak bij het grote publiek.

Verkleuring. Deel 1 en 2 (zie de uitleg). Hoeken en randen afgesleten, rug grotendeels afgescheurd, wrijfsporen op de kaft.