Familie en kennissen van François Haverschmidt is een bundel schetsen en verhalen waarin de auteur, die ook bekend werd onder het pseudoniem Piet Paaltjens, met ironische en soms melancholische toon het alledaagse leven van familieleden, bekenden en tijdgenoten portretteert; de teksten combineren humor, milde spot en psychologisch inzicht en tonen Haverschmidts talent om achter ogenschijnlijk gewone situaties existentiële gevoelens van eenzaamheid, teleurstelling en menselijke kwetsbaarheid zichtbaar te maken. De bundel past binnen de negentiende-eeuwse Nederlandse literatuur waarin realistische observatie en moralistische ondertoon samenkomen, maar onderscheidt zich door de fijnzinnige ironie en het spel met vertellersperspectief; in latere uitgaven, waaronder die met een nawoord van Marita Mathijsen, wordt het werk bovendien in zijn literaire en biografische context geplaatst, waarbij aandacht wordt besteed aan Haverschmidts positie als predikant-schrijver en aan de spanning tussen zijn publieke rol en zijn literaire stem.