Dit deel van het Verzameld Werk bevat het 'Critisch Proza' van H. Marsman, postuum samengesteld door D.A.M. Binnendijk in overleg met de weduwe van de dichter. Het boek bundelt Marsmans belangrijkste essays en kritieken uit de periode 1936-1940. De inhoud is onderverdeeld in verschillende secties: van zelfkritiek en diepgaande beschouwingen over grote auteurs zoals Herman Gorter, Menno ter Braak en J. Slauerhoff, tot kortere kritieken op tijdgenoten zoals S. Vestdijk en Gerrit Achterberg. Daarnaast bevat het thematische stukken over poëzie, mystiek en de maatschappelijke rol van literatuur (zoals 'De Tijdsroman'). Het biedt een essentieel overzicht van Marsmans scherpe analytische blik op de Nederlandse letterkunde en zijn eigen poëtica kort voor zijn overlijden.