De van een strijdbaar katholicisme naar een niet minder strijdbaar vrijzinnig humanisme geëvolueerde Walschap — laureaat van de Prijs der Nederlandse letteren 1968 — staat als 70-jarige nog steeds bijzonder produktieve auteur thans op zulk een hoogte, dat hij zonder aanzien des persoons zich kan keren tegen bepaalde zgn. 'linkse' vertegenwoordigers van de jongste literaire lichting, die hem en wat hem heilig is te na komen. Hij bijt van zich af. En hoe! Stelt u zich voor: Europa is overnacht geheel door Mao's troepen onder de voet gelopen. In de gebouwen van de vroegere Belgische Staatsveiligheid troont J. Weverbergh als directeur-generaal voor de culturele repressie. Walschap moet bij deze hoge ambtenaar van het Maoïsme op het matje komen en krijgt te horen dat hij zo spoedig mogelijk een lijst dient aan te leggen van alle leidende Europese intellectuelen, van wie één op de duizend standrechtelijk en in het openbaar zal worden geëxecuteerd. Waar deze 'opdracht' toe leidt, moet u zelf lezen. Met bijtend sarcasme veegt Walschap zo grondig de vloer aan met een kliekje jonge heethoofden, voor wie vrijzinnigheid een vrijbrief schijnt te impliceren om een nieuwe, nog ergere geestelijke dwingelandij in te voeren, dat deze groteske beslist het effect van de klassieke knuppel in het hoenderhok moet hebben. Vrees dat die knuppel als een boemerang naar Walschap terug zal vliegen, is ongegrond: hij staat te hoog. Bovendien zou Walschap niet langer Walschap zijn, zo hij niet meteen de kans had waargenomen om ook rechts nog enkele fikse klappen uit te delen. Hij doet zulks evenwel niet onberedeneerd en in het wilde weg, maar gemotiveerd en derhalve raak. In dit verband is de beschrijving van zijn audiënties bij de kameraad-kardinaal, wiens rechterhand die zelfde Weverbergh (als lekediaken mèt maîtresse!) blijkt te zijn, niet alleen het onthouden waard, ze is onvergetelijk.

Gerard Walschap

De Culturele Repressie